M3GAN (2023) có những thứ đáng sợ hơn là máu me
M3GAN - Con búp bê robot khuấy đảo thị trường phim kinh dị đầu năm 2023 mang lại làn gió mới cho khuôn mẫu “búp bê đáng sợ”. Được nhào nặn từ những cái tên uy tín như Gerard Johnstone trong vai trò đạo diễn, Akela Cooper - biên kịch đẫm máu đến James Wan cũng phải sợ và đương nhiên là hai studio nổi tiếng chuyên thể loại kinh dị Atomic Monster, Blumhouse của James Wan và Jason Blum, M3GAN (2023) không đơn giản chỉ là bộ phim về con búp bê giết người, nó ẩn chứa nhiều thông điệp và nếu càng nghĩ, thì những thứ đó còn đáng sợ hơn đổ máu.
Bài viết sau sẽ liệt kê những điểm hay ho trong câu chuyện của M3GAN. Đây là một kiểu gây sợ mới, chúng ta đang dần lùi xa những ngày tháng phát hoảng lên vì hồn ma hay đầu rơi máu chảy. Đương nhiên slasher vẫn có chỗ đứng của nó, nhưng con người sẽ sớm bị “lờn” bởi những kích thích đơn thuần ấy. M3GAN cũng được xếp vào thể loại slasher nhưng có cách kể chuyện và phương tiện khác.
M3GAN chiêm nghiệm về cái chết
Trong quá trình tinh chỉnh cho M3GAN, nó đột ngột đặt câu hỏi về cái chết và tự nhảy dữ liệu lý giải. Có thể M3GAN tò mò về điều này vì nó gắn liền với Cady - người ghép cặp với M3gan mà nó lãnh trách nhiệm chăm sóc. Thế nên M3gan tìm hiểu về điều này không có gì sai. Tuy nhiên, chỉ trong phút chốc, hiểu biết về điểm kết thúc của một đời người đã dắt M3GAN đi vào con đường lệch với mục tiêu ban đầu của Gemma. Nó thắp lên trong con robot một loạt phản ứng tiếp theo.
M3GAN đối đầu kẻ bắt nạt Cady
M3GAN (2023) bản rạp được dán nhãn 13+ nên phần lớn những cảnh gore đã được lược bỏ và dành riêng cho bản Blu-Ray. Thế nhưng, điều đó cũng không giảm bớt phần nào mức độ đau đớn trong phân cảnh này, khi M3gan xé toạc lỗ tai cậu bé bắt nạt Cady (và còn cướp M3gan đi). Phân đoạn này có nhiều yếu tố khiến ta liên tưởng tới thể loại “female rage”, trong đó nạn nhân là nữ vùng dậy phản ứng dữ dội với thứ phương hại cô ta về thể chất/tinh thần, thường đối tượng là nam giới. Trong cảnh này, M3GAN cũng cho người xem thấy rõ sức mạnh và sự uyển chuyển, cũng như độ nguy hiểm. Ngay khi còn đang vướng bận với suy nghĩ về cái chết thì M3gan hết bị chó cắn tới bị bạo hành, gieo trong nó nhiều mầm mống tiêu cực.
Khi M3GAN đặt câu hỏi về bản thân
Từ suy ngẫm về cái chết dẫn đến câu hỏi về tồn tại. Sau khi xử lý xong tên bắt nạt, M3gan dường như nhận ra điều nó có thể làm và tiến tới mục tiêu tiếp theo là bà hàng xóm phiền phức và trong phân đoạn ấy, M3gan thể hiện rằng nó có nhận thức về danh tính.
Trong hầu hết các bộ phim, khi trí thông minh nhân tạo đặt câu hỏi về bản thân nó, đó là lúc tận thế sát rạt rồi. Nhận thức về bản thân được cho là biểu hiện của trí thông minh cao cấp, có thể xem là ngang tầm với con người. Bởi cho đến nay, chỉ mới có con người đặt câu hỏi về sự tồn tại của họ và điều đó được xem là “tự sát triết học” (Philosophical suicide). Một khi đã đặt câu hỏi về danh tính, tức M3GAN đã sở hữu trí tuệ vượt xa dữ liệu cài sẵn. Đồng thời, danh tính liên đới đến ý thức về quyền làm chủ bản thân và nếu quyền lợi ấy bị xâm phạm, nó sẽ có biện pháp giành lại, kể cả phải dùng bạo lực.
Cách nói chuyện mơ hồ của M3GAN
Trở nên thông minh hơn, M3gan bắt đầu xóa nhòa ranh giới đen trắng. Nó không còn là con robot ai sai gì làm nấy nữa. M3gan “trả treo” Gemma khi cô yêu còn nó tắt và về sau chiếm quyền hẳn. Gemma đã phải chật vật mới vô hiệu hóa được M3gan lúc tra hỏi nó về những cái chết. Lúc này ta nhận ra cách nói chuyện của con người máy bắt đầu “láo toét” và có khả năng đưa ra câu trả lời mơ hồ, không khẳng định cũng không phủ định, lại còn mỉa mai.
Cady đòi lại M3GAN
Cao trào Cady đòi lại M3GAN cũng có thể xem là những phân đoạn gây ức chế tinh thần cho khán giả. Các bạn nhận ra điểm quen thuộc chứ? Cady không khác gì con cháu trong nhà chúng ta khi bị giật mất chiếc điện thoại hay máy tính bảng cả và phản ứng của Cady phim không hề làm lố hơn ngoài đời. Đây là hậu quả của việc giao phó việc chăm trẻ cho một cái máy. Trẻ em ngay lập tức phụ thuộc vào nó (bản thân người lớn cũng bị phụ thuộc) và sẽ phản ứng ghê gớm khi bị tước mất thứ đồ giải trí đầy sắc màu ấy. M3GAN chỉ như một phiên bản to hơn, tân tiến hơn của một chiếc điện thoại thôi.
M3GAN bóc trần bộ mặt đạo đức
Một cảnh mà người viết cho là vừa đáng sợ vừa thấm thía, đó là M3gan đuổi theo David (Ronny Chieng) và trợ lý Kurt thấy sếp mình chạy tới cầu cứu nhưng vẫn cố đóng thang máy. Đối mặt với M3gan và xác của sếp mình, Kurt đối hứng chịu phán xét từ con người máy “Ta không giết người Kurt, mà là anh. Điều đó dễ hiểu thôi. Sếp ghét anh, đồng nghiệp coi anh như rác. Anh muốn trả thù”. Đôi khi không phải tự tay cầm dao đâm người một nhát mới là sát nhân, chúng ta có thể trở thành sát nhân khi thờ ơ trước lời cầu cứu của ai đó, khi gõ một bình luận ác ý trên mạng xã hội, khi lan truyền một clip quay lén…
M3GAN kết tội Gemma
Màn đối đầu cuối cùng và gay cấn nhất giữa M3gan với người tạo ra cô - Gemma. Mối quan hệ giữa hai nhân vật này có thể gọi là mẹ con, hoặc tệ hơn là Frankenstein và con quái vật của hắn, dù thế nào thì cũng đều là mối quan hệ độc hại. M3gan như đứa con được sinh ra để trông chừng cho đứa con khác mà Gemma muốn tránh né và với nhận thức bậc cao như M3gan, có thể nói Gemma đã tạo ra một sản phẩm vi phạm đạo đức.
Gemma phần nào xứng đáng với lời trách cứ của M3gan “Cô cài đặt cho tôi mô hình học tập mà chính bản thân còn không hiểu được, rồi mong chờ tôi tự diễn giải lấy”. Đây chẳng khác nào đứa con trách mẹ mình “biết đẻ không biết nuôi”. Đến khi nhận ra sai lầm của mình thì cũng phải chật vật lắm cô mới ngăn chặn được M3gan nhưng chỉ là phần thể xác.
Kết
M3GAN (2023) được đánh giá là phim kinh dị thành công nhất trong 10 năm gần đây xét về chất lượng nội dung lẫn thương mại, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác về sau giữa Atomic Monster và Blumhouse. Phim để lại cho ta nhiều điều để suy ngẫm về cách làm cha mẹ trong thế giới hiện đại. Như đạo diễn Johnstone đã chia sẻ, “Tôi không bao giờ xem M3GAN là búp bê giết người. Tôi cho nó là câu chuyện đạo đức về cách làm cha làm mẹ trong thế kỷ 21… Tôi nghĩ về M3GAN như một phim noir gia đình. Đó là những thứ giật gân xảy ra trong gia đình chúng ta.”
