Sự gia tăng các ngôi nhà bỏ hoang (akiya) ở Nhật khi ngày càng nhiều người già qua đời

Cửa sổ đóng kín, lớp sơn bong tróc và khu vườn cỏ mọc um tùm. Bất động sản một tầng này ở quận Negishi, Yokohama, phía nam Tokyo, lẽ ra đã có cơ hội để tái phát triển – nhưng thay vào đó lại bị bỏ hoang trong hơn một thập kỷ.

Theo một báo cáo mới được Bộ Nội vụ công bố hôm thứ Ba tuần trước, ngôi nhà từng là nơi ở của một cụ bà, hiện là một trong hơn 9 triệu ngôi nhà bỏ trống trên khắp Nhật Bản. Con số cao kỷ lục chiếm 13,8% tổng số bất động sản nhà ở trong nước.

Những akiya ( “ngôi nhà trống”) này đang bị bỏ hoang khi những người già ở trong đó qua đời hoặc chuyển đến viện dưỡng lão. Các thành viên trong gia đình có quyền thừa kế thường không muốn chuyển đến ở và không đủ khả năng chi trả chi phí sửa chữa cao. Trong nhiều trường hợp, những người thừa kế thậm chí không thể xác định được - hoặc tranh cãi về cách phân chia tài sản.

Trong tất cả các trường hợp, những ngôi nhà vẫn không có người ở.

Seth Sulkin, người sáng lập công ty phát triển bất động sản và quản lý tài sản Pacifica Capital KK, cho biết “lý do chính” khiến nhà ở Nhật Bản bị bỏ hoang “là do dân số bên ngoài Tokyo đang giảm nhanh chóng, đặc biệt là ở các khu vực như Tohoku và Hokkaido, và các khu vực cũ. Mọi người chỉ đơn giản là đang bỏ rơi ngôi nhà của mình”.

Ông nói với This Week in Asia: “Thêm vào đó, rất khó để tái chế những tài sản này do hệ thống thừa kế và quyền sở hữu tài sản ở Nhật Bản”.

Khi nói đến thừa kế tài sản ở Nhật Bản, vợ/chồng của người đã qua đời có quyền hợp pháp với một nửa tài sản, phần còn lại được chia cho con cái. Nhưng nếu không tìm được người thừa kế hoặc từ chối bán lại phần thừa kế thì sẽ không có giải pháp nào, theo Sulkin.

Từng được thấy chủ yếu ở các vùng nông thôn bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi sự suy giảm dân số ngày càng trầm trọng, akiya hiện ngày càng có nhiều hơn ở vùng ngoại ô của các thành phố lớn. Trong nỗ lực hạn chế sự gia tăng của những ngôi nhà bỏ hoang, vào tháng 12, chính quyền địa phương đã được trao quyền để giữ lại các khoản giảm thuế đối với những chủ sở hữu không thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo trì các ngôi nhà và ngăn chặn sự xuống cấp nghiêm trọng.

Ý tưởng là để khuyến khích chủ sở hữu sửa chữa và sử dụng nhà hoặc bán bớt đất cho những nhà phát triển sẽ tận dụng nó tốt hơn.

Takayuki Morimoto, phó giám đốc kinh doanh của cơ quan bất động sản Broad Brains có trụ sở tại Tokyo, cho biết thực tế là điều đó xảy ra quá thường xuyên.

Ông nói: “Việc một người qua đời và không ai muốn thừa kế những ngôi nhà có thể phức tạp, điều này nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng rất khó để tìm ra ai sở hữu những nơi này”. “Nhưng chính phủ đã bắt đầu hành động vì họ nhận ra rằng họ đang mất đi nguồn thu từ thuế”.

Để vấn đề akiya được giải quyết một cách hiệu quả, Sulkin cho rằng chính phủ cần áp dụng cách tiếp cận quyết đoán hơn - bao gồm việc thông qua luật trao quyền cho chính quyền địa phương sở hữu những ngôi nhà bỏ hoang và bán chúng cho các nhà phát triển.

“Cần có một cơ chế để cho phép các chính phủ nắm quyền kiểm soát và sau đó bán đấu giá những ngôi nhà này vì nếu không làm gì thì vấn đề sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn khi dân số Nhật Bản sẽ tiếp tục giảm. Sẽ còn nhiều hơn nữa những ngôi nhà bị bỏ hoang”, ông nói.

Một phần của vấn đề là Nhật Bản thiếu một mô hình đã có sẵn như mô hình “mua để cho thuê” ở Anh, theo đó các nhà đầu tư nhỏ thuê một số căn hộ. Nhưng thay vào đó, thị trường cho thuê và phát triển được kiểm soát áp đảo bởi các công ty lớn hơn.

Tomoko Oono, cựu nhân viên ngân hàng ở quận Saitama, phía bắc Tokyo, cho biết: “Khi mẹ tôi qua đời khoảng bảy năm trước, chúng tôi chưa bao giờ thực sự nghĩ đến việc phát triển hoặc cho thuê nhà của bà”.

“Bà ấy đã sống ở đó một thời gian dài. Ngôi nhà đã cũ và đã rất lâu chưa được sửa chửa, vì vậy sẽ tốn rất nhiều chi phí để phá bỏ rồi xây lại – chúng tôi không có bất kỳ kinh nghiệm nào về việc đó”, cô nói. . “Chúng tôi quyết định điều tốt nhất nên làm là bán đất”.

Mặc dù cô không hối hận khi bán bất động sản, nhưng Oono nói rằng mình đã rất ngạc nhiên khi lái xe qua khu đất và phát hiện ra rằng nhà phát triển đã tìm cách xây dựng hai ngôi nhà trên nền đất cũ.

Cô nói: “Mẹ tôi có một khu vườn và mảnh đất nằm ở góc nên chủ đầu tư có thể xây hai ngôi nhà không có vườn ở đó. Tôi nghĩ họ đã nắm bắt cơ hội kiếm được lợi nhuận lớn hơn”.

Tuy nhiên, có một số cá nhân dám nghĩ dám làm đã xác định được cơ hội kinh doanh ở những bất động sản thường bị bỏ qua này – chớp lấy những bất động sản ở những vị trí đáng mơ ước nhất hoặc có tiềm năng lớn nhất.

Vào năm 2020, Anton Wormann đã mua một akiya xập xệ, đã bỏ trống hơn một thập kỷ và biến nó thành một căn nhà ấm cúng mà anh hiện cho thuê trên Airbnb.

Wormmann, người gốc Thụy Điển, vào một ngày tình cờ, anh đi ngang qua tòa nhà 100 tuổi, bắt đầu nói chuyện với 4 anh chị em được thừa kế tài sản và đang cố gắng dọn dẹp nó.

Khi anh đề nghị muốn mua nó, họ trả lời: “Thật sao? Anh muốn mua thứ rác rưởi này?”.

Gia đình không có mong muốn tái phát triển địa điểm và muốn bán lại căn nhà ở quận Sangenjaya phía tây Tokyo, vì vậy giao dịch tương đối đơn giản.

Giữ lại nội thất và lắp đặt một nhà bếp hoàn toàn mới, phòng tắm hiện đại, không gian sống và phòng ngủ mất một năm. Nhưng Wormann cho biết mình đã học được rất nhiều điều từ trải nghiệm này.

“Tôi đang xây dựng một akiya khác ở quận Shinjuku và tôi hy vọng nó sẽ hoàn thành trong khoảng 5 tháng nữa”, anh nói và ước tính mình sẽ chi 25 triệu yên (159.000 USD) cho dự án, bao gồm cả giá mua ban đầu cho đến khi hoàn thành.

Anh nói: “Tôi thấy tiềm năng to lớn trong lĩnh vực akiya ở Nhật Bản. Mua nhà ở đây rất rẻ và nếu muốn, bạn có thể mua cả một ngôi làng ở những vùng xa xôi nhất của đất nước. Nhưng có thể khó bán lại, vì vậy nó sẽ tốt hơn cho những người có dự định định cư tại Nhật Bản lâu dài”.

“Tôi cũng nghĩ rằng có rất nhiều cơ hội cho akiya trong lĩnh vực du lịch và như một cách giúp các vùng nông thôn Nhật Bản tồn tại.

Nhưng đối với tôi, tôi chỉ thích biến thứ mà không ai muốn thành thứ gì đó thú vị”.