Cá Hồi - Chuyện cá hồi vượt thác hay cách chúng ta học cách trưởng thành
"Cuộc sống của con cá hồi và của con người không khác nhau mấy, ngoại trừ về cuối đời: Cuộc sống cuối đời của con người là nghỉ ngơi, còn của cá hồi thì là cuộc phiêu lưu. Nó bơi ngược dòng sông, nó phải chiến đấu với các loại cá to, với người đánh cá, với các dòng nước. Nó giành toàn bộ nỗ lực cho con cái. Sau khi đẻ trứng, nó chết."
Khi đọc lời tiểu dẫn trên bìa sau cuốn sách, trong lòng mình phảng phất một nỗi buồn thoảng qua. Cuộc đời con cá hồi giống như một vòng tuần hoàn khép kín vậy, chúng khởi nguồn từ sông rồi trôi ra biển lớn và rồi lại ngược dòng về chốn cũ. Chấm hết. Như câu chuyện về Sisyphus lăn đá lên đồi, kiếp sống của chúng vừa luẩn quẩn vừa khắc nghiệt, không lối thoát, không mục đích sống. Rồi mình đã tự hỏi rằng:
Nếu mình cũng đang sống như cá hồi thì sao?
Nếu chính mình cũng đang sống một cuộc đời vô lo vô nghĩ, phó mặc số phận trôi theo con nước thì sao? Mỗi sáng thức dậy, ăn uống, đi học, đi làm, rồi lại ngủ nghỉ, chẳng phải cũng giống con cá hồi lắm sao?
Mình cũng nghĩ, nếu chỉ vài dòng của tập sách đã khơi mở trong mình nhiều điều đến vậy, thì hẳn cuốn sách này và mình gặp nhau hẳn vì chữ “duyên”. Một cái duyên kì lạ khiến người ta phải tò mò, phải ngẫm ngợi rất nhiều. Và khi lật dở những trang sách đầu tiên, mình thực sự đã bị cuốn vào cuộc phiêu lưu của nhân vật chính Ánh Bạc - một chú cá hồi cũng đang đi tìm lẽ sống của riêng mình.
Từ thuở lọt lòng, Ánh Bạc vốn đã biết mình là cá thể rất đặc biệt giữa bầy đàn cá hồi của mình. Chú thừa hưởng lớp vảy cá bóng loáng tựa kim tiền từ người cha đáng kính - cựu thủ lĩnh của đàn cá hồi oai phong và khỏe khoắn. Khi không bơi cùng đàn, chú sống trong thế giới rất riêng của mình: thế giới của những câu hỏi, những băn khoăn kì lạ và những hoài bão lớn lao về lẽ tồn tại đích thực của giống loài mình.
"Ngoài đẻ trứng ra, hẳn còn một lý do nào đó khác cho việc cá hồi sống trên đời?”
Và rồi, những suy nghĩ kì lạ đó lại dẫn bước cậu trên một hành trình kỳ lạ cũng không kém. Một hành trình bao trọn những cả tình yêu, sự cô đơn và nỗi đau, những khát vọng và thử thách, tất cả cùng cuốn chú vào một con đường trưởng thành vừa chông gai nhưng cũng lắm điều kỳ diệu mà ít ai từng trải trong đời.
Tình yêu là bước ngoặt đầu tiên và lớn nhất trong đời chú, là khi chú gặp được Mắt Trong, cô cá kỳ lạ có thể nói hộ những điều chú nghĩ. Lần đó, Ánh Bạc đã rung động, cậu hiểu ra cuộc sống còn cả một chuỗi giao thoa và kết đôi kì diệu. Nỗi đau là bước ngoặt thứ hai, đó là lúc chú gặp Lưng Cong, chú cá dị dạng bẩm sinh do sự xả thải bừa bãi chất thải hóa học của con người. Chú biết rằng tự nhiên rồi sẽ không còn vẹn nguyên nữa và bởi vậy, chú càng thúc đẩy động lực đi tìm lẽ sống. Để rồi, khi chú trở thành con cá dẫn đoàn, khi cầm trịch trong tay tương lai của giống loài, chú đã có một quyết định táo bạo: vượt thác.
“Chỉ cá hồi nào có con mắt nhìn thấy thế gian đẹp đẽ mới có thể phải lòng nhau.”
Hơn cả câu chuyện về loài cá bơi ngược dòng để sống một đời trọn vẹn, cả cuốn tiểu thuyết giống như tập nhật ký nhỏ ghi lại từng chút một những khoảnh khắc lướt qua cuộc đời: có những thử thách, có những thất bại, có những ngày vui buồn đan xen. Hành trình trở về cội nguồn của cá hồi dường như chính là ẩn dụ về con người trong cuộc sống. Nhân vật Ánh Bạc đại diện cho phẩm chất của trang nam nhi, luôn muốn trải qua những thử thách chông gai để tôi rèn bản thân, không chấp nhận đi con đường dễ dàng. Các cá hồi khác thể hiện sự muôn màu của con người trong xã hội, có kẻ thì huênh hoang khoác lác, có kẻ chỉ biết nói chứ không biết làm, có kẻ lại vì hoàn cảnh mới sinh tật, nhưng cũng có người không đổ lỗi cho hoàn cảnh mà vẫn tự mình vươn lên. Nếu thác nước tượng trưng cho những khó khăn thử thách thì hình tượng cầu vồng cũng là đại diện cho cái đích vinh quang mà mỗi người luôn khao khát đạt được trong đời.
Mình nhìn thấy bản thân trong Ánh Bạc, cũng từng ao ước thoát khỏi thực tại mà có lúc mình nghĩ là nhàm chán đang bủa vây bản thân. Mình cũng từng (và đang) ôm mộng ngao du, đi đến những vùng đất xa lạ để kiếm tìm chân tình, trải nghiệm và kết bạn. Thậm chí khi đọc cuốn sách này mình cũng đã nghĩ: Giá mà bản thân có tài biến hóa thành loài cá hồi thì tốt biết bao. Nếu vậy, khi ấy mình có thể đi tìm những bạn người phương xa mà mãi vẫn chưa thể gặp được rồi.
Và giống như đoạn kết của Cá Hồi, mình cũng ngộ ra cuộc sống thực ra là cả một cuộc tranh đấu vĩ đại. Đấu tranh với bản ngã vị lai, với sự hèn yếu, tính thỏa hiệp và lòng ích kỷ, để vươn đến mục đích tối thượng là vượt lên chính mình, trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Để rồi, khi đã đủ cứng cáp, trưởng thành, mình lại muốn trở về với cội nguồn, trở về quê hương, để tìm kiếm sự thanh bình trong tâm.
“Anh đã tìm thấy lẽ sống rồi chứ?”
“Anh đã hiểu ra rằng ý nghĩa của cuộc sống này tuyệt nhiên không ở đâu xa.”
ĐÁNH GIÁ: 5/5
18/1/2023
