VỤ ÁN MẠNG ĐƯỜNG MORGUE: VỊ THÁM TỬ ĐẦU TIÊN, KHỞI NGUỒN CỦA TRINH THÁM HIỆN ĐẠI
Hẳn ai thích kinh dị hay trinh thám cổ điển đều đã từng nghe danh Edgar Allan Poe - người tiên phong của “chủ nghĩa lãng mạn đen tối”. Khi nhắc tới ông, người ta còn trao cho ông những danh xưng rất kêu như: “bậc thầy về kể chuyện kinh dị, cha đẻ của thể loại truyện trinh thám và hình sự, nhà tiên phong trong lĩnh vực truyện khoa học viễn tưởng”… Đồng thời, Edgar Allan Poe cũng là nhà văn Mĩ đầu tiên kiếm sống được chỉ với nghề viết (dù có phần chật vật).
Edgar Allan Poe đã sống một cuộc đời đầy biến động. Vào những năm cuối đời, ông mắc chứng trầm cảm và điên loạn nghiêm trọng. Năm 1948, ông từng cố tự sát và đến năm 1949, Poe biến mất không tung tích một thời gian, sau đó được tìm thấy trong tình trạng mê sảng ở một quán rượu. Những ngày sau đó, ông liên tục gặp ảo giác và la hét với khoảng không, trải qua những ngày hết mê lại tỉnh trong bệnh viện. Sau vài ngày trong viện, Edgar Allan Poe qua đời vào ngày mùng bảy tháng mười năm 1849 mà không rõ nguyên nhân t.ử v.o.ng. Đã có rất nhiều giả thuyết được dựng nên hòng tìm ra sự thật về cái chết của Poe, song đến nay vẫn chưa có thông tin chính xác.
“Là một nhà văn đã tạo ra những câu chuyện kinh dị và bí ẩn đích thực, ngay cả khi chết, Edgar Allan Poe vẫn tạo ra một bí ẩn tồn tại mãi mãi.”
Bất chấp những bí ẩn về cuộc đời Poe, không ai có thể phủ nhận được tầm vóc và những đóng góp của ông cho nền văn học thế giới, nhất là với ba thể loại kinh dị, trinh thám, giả tưởng - khoa học viễn tưởng. Ông là người khởi xướng phong trào “nghệ thuật vị nghệ thuật” ở châu Âu thế kỉ 19, tập trung phê bình vào phong cách và bố cục để tạo nên sự thành bại của tác phẩm. Khi danh từ “thám tử” còn chưa xuất hiện, ông đã tạo ra một nhân vật mà sau đó, ta có thể thấy bóng dáng của Sherlock Holmes hay Hercule Poirot ở anh. Đó là C. Auguste Dupin - trung tâm của Vụ Án Mạng Đường Morgue.
Vụ Án Mạng Đường Morgue là tuyển tập 3 truyện ngắn trinh thám của Poe với nhân vật chính là C. Auguste Dupin - một anh chàng người Pháp với trí óc siêu phàm. Có thể nói Dupin là thám tử đầu tiên trong lịch sử văn học, và cùng với những vụ án này, Poe đã đặt nền móng cho thể loại trinh thám, góp phần định hình cho dòng trinh thám hiện đại. Ngay cả Arthur Conan Doyle - cha đẻ của Sherlock Holmes tiếng tăm lẫy lừng cũng phải thốt lên: “Truyện trinh thám đã ở đâu, cho tới khi được Poe thổi vào đó hơi thở của sự sống?”.
Qua ba vụ án về cái chết thảm khốc của hai mẹ con trên đường Morgue, sự mất tích bí ẩn của Marie Rogêt nổi tiếng, lá thư bị đánh cắp liên quan đến bí mật chính trị, độc giả sẽ cùng nhân vật “tôi” - người bạn chung nhà với Dupin, tham gia vào những vụ án hiểm hóc khiến cánh cảnh sát phải đau đầu. Tuy vậy, dù các manh mối có tủn mủn và bế tắc đến đâu, với bộ óc phân tích tài tình của Dupin, tất cả sẽ được liên kết lại một cách logic đến không ngờ.
Không ai có thể phác hoạ ra chân dung của kẻ máu lạnh đã gi.ết cả hai mẹ con trên đường Morgue, nhồi xác cô con gái vào ống khói và chặt lìa đầu bà mẹ trông như thế nào, nhưng Dupin có thể tìm ra nhân dạng của kẻ đó nhanh chóng và lên kế hoạch tóm gọn. Đối với cánh cảnh sát Paris, vụ việc ám sát Marie Rogêt đầy những ấn số mà người ta không thể lý giải, nhưng khi họ tìm đến Dupin, vụ án cũng mau chóng được giải quyết. Thậm chí với những vụ án liên quan đến giới chính trị, Dupin cũng có thể xử lý một cách rất tinh tế và cẩn trọng. Có thể nói, dường như không có gì làm khó được anh chàng này.
Cả ba truyện ngắn trong tập này đều có chung một cấu trúc: phần đầu nói qua về tình hình vụ án và dư luận, phần sau là quá trình phá án - cũng chính là những lời thoại của Dupin khi kết hợp các manh mối và dựa vào trí óc siêu phàm của mình để lập luận và đưa ra đáp án. Tuy nhiên, mọi chuyện đều có vẻ đơn giản với Dupin và do vậy, mình cảm thấy càng về cuối, hứng thú của mình càng giảm. Điều duy nhất giữ chân mình không bỏ ngang cuốn sách là muốn biết đầu đuôi vụ án ra sao. Cách các suy luận dàn trải nối tiếp nhau tuy giúp người đọc dễ theo dõi nhưng cũng có lúc khiến mình mệt. Có lẽ mình thật sự không hợp với trinh thám cổ điển, và thậm chí những thông tin về tác giả ở cuối sách còn khiến mình hứng thú hơn bản thân ba câu chuyện trước đó.
Do đó, tuy rất ngưỡng mộ và trân trọng tài năng của Poe, nhưng phải thú thực rằng tập truyện Vụ Án Mạng Đường Morgue chưa chinh phục được mình.
Đánh giá: 2/5
