Trí nhớ của cá vàng không tệ như ta nghĩ

Trái ngược với những gì chúng ta thường nghe, một nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng cá vàng có trí nhớ tốt và chúng sử dụng nó để điều hướng xung quanh. Cá vàng dựa vào các dấu hiệu thị giác để đo khoảng cách và những tế bào não đặc biệt mà chúng sử dụng cũng được tìm thấy ở người.

Nghiên cứu do Tiến sĩ Adelaide Sibeaux thuộc Đại học Oxford chủ trì. Các nhà khoa học mua 9 con cá vàng từ một tiệm thú cưng, huấn luyện chúng bơi trong cự ly 70 cm. Họ đặt những con giun nhỏ dưới đáy bể để khuyến khích cá bơi theo đường thẳng.

Khoảng cách giữa những con giun được tăng dần lên cho đến khi chỉ còn một con giun ở điểm xuất phát và một con khác ở điểm cuối. Con cá nghĩ rằng nếu chúng bơi được quãng đường đó, chúng sẽ kiếm được bữa ăn. Nếu không có giun ở điểm cuối, chúng vẫn tự động bơi lại.

Cả đáy và thành bể được bao phủ bởi các sọc đen và trắng rộng 2cm, khi con cá đi được khoảng 17 sọc đen, chúng sẽ đến vị trí có thức ăn.

Cá vàng không hẳn là những học sinh nhanh nhẹn nhất nhưng cuối cùng cả 9 con vẫn hoàn thành nhiệm vụ, dù phải mất hàng trăm buổi huấn luyện. Tiến sĩ Sibeaux nói:

"Thử nghiệm mất mười tháng. Bạn cần rất nhiều kiên nhẫn, bạn phải tin tưởng rằng một lúc nào đó những con cá sẽ làm được."

Sự chăm chỉ đã được đền đáp. Khi các sọc đen và trắng dày lên, con cá bơi xa hơn trước khi quay lại. Khi các sọc hẹp hơn, chúng bơi trong khoảng cách ngắn hơn. Nói cách khác, cá vàng đang đánh giá xem nó phải đi bao xa bằng cách để ý đến những cảnh vật chúng thấy trên đường đi.

Các nhà nghiên cứu đang muốn mở rộng nghiên cứu với não của động vật có vú. Họ cho rằng nếu động vật có vú có những tế bào não định hướng tương tự như cá vàng thì rất có thể hai loài có chung một tổ tiên cổ đại.

Kết quả mới nhất còn cho thấy cá vàng có những tế bào đặc biệt như "vị trí" và "lưới" đã được tìm thấy trong não của động vật có vú, chim và bò sát. Các tế bào này cho phép não tạo ra bản đồ về môi trường xung quanh.

Do đó, không loại bỏ khả năng con người và cá vàng có một phần mạch thần kinh điều hướng cơ bản giống nhau. Tiến sĩ Sibeaux cho biết:

"Tất cả chúng ta cần tìm đường về nhà và để làm như vậy, chúng ta cần đo khoảng cách với nhà. Chúng tôi đã chứng minh rằng loài cá, với độ chính xác đáng kinh ngạc, có thể ước tính khoảng cách, và chúng thực hiện điều này bằng cách sử dụng luồng trực quan của các vật thể lướt qua mắt chúng. Con người cũng làm điều khá tương tự như vậy".

Kết quả được công bố trên tạp chí Proceedings of the Royal Society B.