Cách ngăn ngừa bệnh tim: kiểm tra sức khỏe thường xuyên, theo dõi cân nặng, vận động - và không hút thuốc

Rất khó để biết có bao nhiêu người sống với bệnh tim, đây là nguyên nhân gây tử vong phổ biến thứ ba ở Hồng Kông, chiếm 13% tổng số ca tử vong.

Tiến sĩ Adrian Cheong, bác sĩ tim mạch Hồng Kông cho biết: “Hầu hết các bệnh nhân mắc bệnh tim mạch không biết mình có vấn đề, hoặc sống chung với các triệu chứng mà không nhận ra mình đang bị giới hạn bởi chúng”.

Đó chỉ là một trong những lý do khiến Ngày Tim mạch Thế giới, được phát động vào năm 2000, rất quan trọng.

Cheong nói: “Nó nhắc nhở chúng ta rằng các bệnh tim mạch luôn hiện hữu trên toàn thế giới và không có ranh giới nào được tôn trọng”.

“Mặc dù thực tế là những tiến bộ điều trị đáng kinh ngạc đã được thực hiện trong ba thập kỷ qua, nhưng vẫn còn nhiều rủi ro cần được giảm bớt”.

Ông tiếp tục tự đặt mình vào tình trạng nguy hiểm: theo số liệu năm 2021 từ bộ y tế Hồng Kông, 10% tổng dân số hút thuốc - mặc dù biết những nguy hiểm của nó.

Có 630.000 người hút thuốc ở Hồng Kông từ 15 tuổi trở lên. Và 56% nam giới từ 15 đến 84 tuổi bị thừa cân hoặc béo phì, tỷ lệ này ở nữ giới 44%.

Có những yếu tố nguy cơ chính có thể điều chỉnh được bệnh tim có thể kiểm soát bằng lối sống: chế độ ăn uống nghèo nàn, huyết áp cao, cholesterol cao và căng thẳng , hút thuốc và béo phì.

Bác sĩ Myles Chan, phó giáo sư lâm sàng danh dự của khoa y học và trị liệu Đại học Hồng Kông, cho biết sức khỏe tim mạch ở Hồng Kông đang được cải thiện.

Điều đó một phần là do chính quyền Hồng Kông nỗ lực hạn chế hút thuốc thông qua giáo dục và bằng cách tăng thuế đối với thuốc lá. Chan nói càng ít hút thuốc thì càng ít mắc bệnh tim.

Ông cho biết thêm số lượng các ca phẫu thuật tim, bao gồm các thủ thuật xâm lấn tối thiểu như phẫu thuật mạch máu, và các ca phẫu thuật van tim và rối loạn nhịp tim, đã tăng đều đặn ở Hồng Kông trong 10 đến 20 năm qua do nhận thức nhiều hơn.

Cheong mô tả những tiến bộ trong phương pháp điều trị tim mạch đã cải thiện tiên lượng của những người được chẩn đoán mắc bệnh tim như thế nào và chỉ ra suy tim sung huyết là một ví dụ.

Vào những năm 1980, tiên lượng cho một người được gọi là “suy tim NYHA IV” - khi bệnh nhân “không thể thực hiện bất kỳ hoạt động thể chất nào mà không thấy khó chịu, cho thấy các triệu chứng của suy tim khi nghỉ ngơi và ngày càng khó chịu nếu có bất kỳ hoạt động thể chất nào”- quá nghèo đến nỗi một nửa số bệnh nhân mắc bệnh không thể sống sót sau sáu tháng.

Theo ông, điều đó còn tồi tệ hơn một số loại ung thư giai đoạn cuối. Ông nói: “Ngày nay, chúng ta đang nói về tỷ lệ phần trăm một chữ số cho cùng một dân số”.

Thuốc tim mạch tiếp tục được cải thiện. Cheong chỉ ra một số thiết bị mới thú vị để điều trị các vấn đề cơ học trong tim, bao gồm các phương pháp thay thế và sửa chữa van đang được thử nghiệm - “đặc biệt là đối với van hai lá và van ba lá, công việc của nó là di chuyển máu từ các buồng trên của tim [tâm nhĩ] đến các ngăn dưới [tâm thất]”.

Cheong cũng nêu bật một số tiến bộ trong thuốc kê đơn, chẳng hạn như omecamtiv mecarbil cho bệnh suy tim, mavacamten (tên thương mại là Camzyos) cho bệnh cơ tim phì đại (cơ tim dày lên) và việc thay thế một số loại thuốc tiểu đường làm thuốc trợ tim.

“[Đây] là những phát triển thú vị sẽ giúp chúng tôi giữ bệnh nhân không phải nhập viện và cho phép họ dành nhiều thời gian hơn ở nhà để tận hưởng cuộc sống hoặc đóng góp cho xã hội”, ông nói.

Nhận thức có hai khía cạnh: ý thức về sức khỏe tim mạch và nhận thức rằng thường xuyên có thể làm được điều gì đó nếu có vấn đề.

Chan, người đã chọn tim mạch làm chuyên khoa của mình cho khía cạnh phẫu thuật, nói rằng đã có những tiến bộ đáng kể trong năm qua.

“Có một loại vắc-xin mới trên thị trường để giảm cholesterol [một chất ức chế PCSK9 được gọi là inclisiran], khai thác công nghệ có thể làm giảm LDL cholesterol [cholesterol mật độ thấp - loại có hại] hiệu quả như statin liều cao, nhưng chỉ cần được đưa ra sáu tháng một lần”, Chan nói.

Ông giải thích thêm về vai trò của các loại thuốc chữa bệnh tiểu đường: “Có những loại thuốc ban đầu được tạo ra cho bệnh tiểu đường [thuốc ức chế SGLT2] đã cho thấy đủ bằng chứng lâm sàng để bảo vệ chống lại bệnh tim mạch, suy tim [và] suy thận mà chúng hiện được chỉ định sử dụng ở những bệnh nhân thậm chí không mắc bệnh tiểu đường”.

“Ngoài ra còn có một loại thuốc điều trị bệnh tiểu đường được gọi là chất chủ vận thụ thể GLP-1, không chỉ hữu ích trong việc kiểm soát bệnh tiểu đường, mà còn cho thấy hiệu quả đáng kể trong việc giảm trọng lượng cơ thể đến nỗi chúng hiện được bán trên thị trường chỉ với mục đích giảm cân”.

“Đối với phẫu thuật, chúng tôi có nhiều bằng chứng hơn để hỗ trợ các phương pháp xâm lấn tối thiểu qua da [qua da qua kim, chẳng hạn] để phẫu thuật van tim [vì vậy] hy vọng sẽ sớm có ít bệnh nhân phải phẫu thuật tim hở”.

Làm thế nào chúng ta có thể chăm sóc trái tim của mình tốt nhất?

Chan cho biết việc kiểm tra sức khỏe tim mạch thường xuyên sẽ khác nhau tùy thuộc vào một số yếu tố. Ông nói rằng chúng ta không thể kiểm soát tiền sử gia đình mắc bệnh tim, đặc biệt nếu bệnh khởi phát sớm, trái ngược với việc phát triển theo tuổi tác. Và chúng ta cũng không thể kiểm soát sự lão hóa.

Chan nói: “Những điều chúng ta có thể kiểm soát bao gồm lối sống ít vận động, hút thuốc, béo phì, chế độ ăn nhiều muối và chất béo, huyết áp cao, cholesterol [và] bệnh tiểu đường type 2. Tất cả những điều này đều có ý nghĩa về thời điểm hoặc cách thức bạn nên bắt đầu tầm soát bệnh tim sớm”.

Nói chung, ông khuyên nên theo dõi thường xuyên các yếu tố nguy cơ mắc bệnh tim ở tuổi 40 - tức là kiểm tra huyết áp, lượng đường trong máu và cholesterol. Đây là tất cả các bài kiểm tra đơn giản.

Điện tâm đồ (ECG) là một xét nghiệm đơn giản khác, được sử dụng để kiểm tra nhịp tim và hoạt động điện. Các cảm biến được gắn vào da sẽ phát hiện ra các tín hiệu do trái tim tạo ra mỗi khi đập. Chan nói rằng những cách này không tốn kém để thực hiện và thường là một phần của việc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Ông khuyến nghị thường xuyên kiểm tra mức độ căng thẳng trên máy chạy bộ cho những người có nguy cơ mắc bệnh từ thấp đến trung bình và những người không tập thể dục nhiều. Chúng có thể hữu ích để chẩn đoán bệnh động mạch vành trong một số trường hợp và đánh giá rủi ro trong nhiều trường hợp.

Cheong giải thích rằng một lĩnh vực phẫu thuật tim quan trọng nữa là cấy ghép tim . Tức là thay thế trái tim của người nhận đã không thể cứu vãn. Nguyên nhân phổ biến bao gồm động mạch bị tắc nghẽn (xơ vữa động mạch) hoặc thoái hóa cơ tim (bệnh cơ tim giãn nở), thường là do nguyên nhân di truyền hoặc nhiễm virus.

Chan cho biết chỉ có tám ca cấy ghép tim được thực hiện ở Hồng Kông vào năm 2021, giảm so với mức đỉnh điểm là 17 vào năm 2018 - vì thiếu người hiến tặng. Nếu bạn muốn hiến nội tạng của mình sau khi chết, hãy nhớ đăng ký với Cơ quan đăng ký hiến tạng.

Thử thách Ngày Tim mạch Thế giới năm nay yêu cầu mọi người đi bộ, chạy hoặc đạp xe trên một tuyến đường hình trái tim.

“Dù bạn đi khoảng cách nào”, trang web chính thức của Liên đoàn Tim mạch Thế giới cho biết, “mỗi bước đi đều quan trọng đối với sức khỏe trái tim của bạn”.