"Mặt Trời Không Bao Giờ Có Thực": Chỉ tôi với bản-thân-tôi quyết định sự thật trong cuộc sống
Mặt Trời Không Bao Giờ Có Thực là một màn diễn xướng ngôn ngữ điên cuồng và say sưa đến tột cùng. Cuốn sách là sự diễn giải nội tâm và suy tư của nhân vật “tôi” (đôi khi tự ví mình như người điên). Đến khi đọc xong cuốn này, cảm xúc đọng lại trong tôi là sự choáng ngợp vì những “cơn sóng chữ” cứ nối liền nhau, liên tiếp và dữ dội. Người viết dường như luôn trong trạng thái tột cùng cảm xúc (khi yêu, khi ghét, khi chán nản) khi đối diện với chuyển động của thế giới.
Những từ ngữ trong trang sách cứ đổ ập vào mặt tôi một cách quả quyết, không hề rào trước kiểu thi vị văn chương, cũng không hề cố tỏ ra kiểu cách. Phạm Công Thiện chỉ đơn giản viết những suy nghĩ, mà còn là suy nghĩ của chính-tôi. Một người kể chuyện say sưa không cần biết người nghe liệu có hiểu những gì hắn đang nói, bởi lẽ đây là những suy tư của chính hắn và hắn cũng không cần ai phải hiểu. Ngang tàng và đôi khi bất cần, đôi khi tiêu cực đến tận cùng tăm tối nhưng đôi khi cũng lạc quan yêu đời đến bừng sáng tót vời. Đây là điều khiến tôi rất khoái, và cố đọc cho bằng hết cuốn sách mà có lẽ gần nửa quyển tôi chẳng hiểu gì.
Nhưng lạ lùng, Mặt Trời Không Bao Giờ Có Thực cũng không tạo cho tôi áp lực mình phải hiểu toàn bộ. Cuốn sách là sự phân mảnh của ý thức đối với những chuyển động của cuộc sống, về cái chết, sự huỷ diệt, tái sinh, hay đơn giản là một cảm giác muốn sống, hoặc một cảm giác muốn chết. Cuốn sách là một nồi lẩu linh đình giữa trần gian. “Người điên” không nhìn cuộc sống với những mảng miếng vô thanh sắc hoặc xấu xí ghê người, ngược lại, mỗi cái nhìn của gã đều hướng đến một chiêm nghiệm diệu kì. Hoặc tiêu cực, hoặc tích cực, nhưng cái gì cũng được đẩy lên một mức tột cùng.
“Đêm qua tôi muốn tự tử vì một lý do giản dị là cuộc đời không có gì để đáng tự tử cả: ý nghĩa tự tử là ước muốn đục khoét ý nghĩa vào bóng tối sâu kín của đời người; tất cả những người tự tử đều là những kẻ có tham vọng muốn tìm hiểu ý nghĩa của đời sống, bị thúc đẩy một cách vô thức hay có ý thức bằng trung gian của khủng hoảng lải nhải của cơ thể và trí óc.”
Khi mới đọc vài trang đầu, sự rời rạc trong các phần khiến tôi hơi nản và phân vân liệu có nên đọc tiếp, nhưng khi đọc thêm một lúc nữa thì thấy mình như nhập hẳn vào nhân vật. Tôi thả mình theo những suy nghĩ liên tiếp không đường biên của một người đã yêu cuộc sống đến mức dường như phát điên. Với tôi, sự cuốn hút của cuốn sách này không đến từ mạch truyện (tất nhiên, vì tác phẩm như một cuốn tốc kí phân mảnh của một người mắc chứng rối loạn lưỡng cực, khó hiểu, khó phán đoán và thậm chí khó tập trung), mà ở những tư tưởng đan cài qua câu chữ trong cuốn sách. Chỉ là những nghĩ suy rất giản dị, nhưng đồng thời cũng thật đời và đúng làm sao. Như một cái búa đập xuống mặt đất vốn đang bằng phẳng, nhiều đoạn trong cuốn sách khiến tôi bừng tỉnh vì quá khoái chí.
“Đừng nhìn, đừng bao giờ nghĩ về ý nghĩa cuộc đời lúc mình mệt. Tôi chỉ chán đời lúc tôi mệt. Bây giờ càng mệt thì lại càng nên không chán đời, khi mệt thì sự kiêu ngạo thụt lùi lại đằng sau và biến mất. Tập thở, và tập mất giờ; quan trọng nhất là chịu đựng Thiên đàng trong mỗi ngày mỗi đêm.”
Cuộc sống là Thiên đàng và Địa ngục cùng một lúc. Chỉ một đoạn văn này thôi cũng đủ khiến tôi yêu mến biết bao cái sự thăng hoa trong sáng tác và cảm xúc của Phạm Công Thiện. Đọc Mặt Trời Không Bao Giờ Có Thực, tôi nhìn cuộc sống với nỗi say mê và những bóc tách khác lạ hơn, đồng thời cũng là hành trình tự tìm hiểu mình-và-cuộc-sống ly kỳ hơn.
Vậy Mặt Trời có bao giờ có thực không? Người điên đã quay lưng lại với hiện thực và mặt trời treo trên đầu, tuyên bố mặc kệ những khẳng định của các nhà khoa học. Ở thế giới mà người điên xây dựng, tức thế giới do-chính-tôi, gã đã gạt phắt mặt trời đi mà thôi không kiêng dè thực thể này mỗi ngày mỗi đêm nữa. Chỉ tôi là vũ trụ của riêng tôi và tôi tự quyết định sự thật trong cuộc sống, trong một không gian bất kì của riêng tôi. Một cuốn sách hay ho và khoái chí nếu để đọc hay nhặt nhạnh những gì mình thấy hay. Đồng thời cũng là một cuốn sách dễ gây mệt vì đôi lúc tưởng như mình đang nghe một kẻ huyên thuyên chuyện gì đó trên trời dưới bể mà bản thân không thể nắm bắt. Dẫu vậy, vẫn không thể thấy bực bội bởi ở Phạm Công Thiện có thứ gì đó cứ trong sáng và giản dị mãi.
“Mắc cỡ những lúc nói hay viết những chữ “đời”, “cuộc đời”, “cuộc sống”; những chữ ấy là những chữ gì, có nghĩa gì; tôi nào có hiểu gì đâu, tôi không bao giờ hiểu gì cả, tôi hoàn toàn không hiểu gì cả.”
Đánh giá cá nhân: 3.5/5. Tôi như một du khách lạc đến vùng trời xa lạ khi đọc cuốn sách này. Không hiểu hết được những gì con người ở đây nói, nhưng đôi chỗ lại thấy sao mà tiếng nói của họ hay ghê?
