NÀNG TIÊN CÁ – Sẽ ra sao nếu chỉ tồn tại nhưng không được “sống”?
Tác giả: Lôi Mễ
Dịch giả: Kim
Nàng Tiên Cá đánh dấu sự trở lại sau năm năm vắng bóng trên văn đàn của Lôi Mễ. Tôi còn nhớ nhiều năm về trước, series Đề Thi Đẫm Máu của anh đã mê hoặc biết bao độc giả thể loại trinh thám kinh dị, và đương nhiên tôi cũng không ngoại lệ. Một thời ăn ngủ, ngấu nghiến từng trang sách, thần tượng Phương Mộc thay vì những diễn viên ca sĩ ngoài đời thực. Bởi vậy nên “thầy Lôi” vẫn luôn là một tác giả tôi vô cùng trân trọng và yêu mến. Không phải ngòi bút ấy đã viết nên những áng văn xuất sắc, mà vì anh đã là một phần trong thanh xuân tươi đẹp của những ngày mới chập chững bước chân vào văn học trinh thám của tôi.
Lôi Mễ sinh năm 1978, là Tiến sĩ tội phạm học, Phó giáo sư bộ môn Hình luật Học viện cảnh sát Hình Sự Trung Quốc. Tuy chưa qua một trường lớp đào tạo nào về văn chương, nhưng ngòi bút chân thật đến từ những kiến thức chuyên ngành đã tích lũy, cùng sự nhân văn trên mỗi trang truyện, đã đưa Lôi Mễ trở thành cái tên nổi bật với độc giả đam mê trinh thám Châu Á nói chung và Trung Quốc nói riêng. Khi biết tin Nàng Tiên Cá ra mắt, tôi đã không thể chờ đợi được cầm nó trên tay, để một lần nữa có thể đắm chìm trong thế giới bình dị, gần gũi mà đầy suy tư của anh. Tôi những muốn nắm bắt lại những cảm xúc khi xưa của mình. Nàng Tiên Cá đã “bơi” đến tay tôi như vậy đấy!
Truyện lấy bối cảnh vào những năm chín mươi của thế kỷ trước, sự gia tăng dân số đến mức báo động đã khiến chính quyền Trung Quốc đề ra chính sách một con. Đọc sách rồi mới thấy, chính sách này nghiêm khắc đến nhường nào. Nhưng đúng là không có luật lệ nào có thể thay đổi được ý thức con người. Gia đình cô bé Tô Lâm là một đại diện điển hình của những con người trọng sĩ diện, bất chấp luật lệ để có thể sinh thêm được một “thằng cu chống gậy”. Để rồi kết quả như thế nào? Chị gái thì bị ghẻ lạnh, ăn không đủ no, mặc không đủ ấm, còn cha mẹ thì vun đắp hết cho cậu con quý tử kia. Bởi không được đến trường nên cha mẹ cô càng yêu chiều và dung túng cậu em này, để cô phải chịu bao tủi hờn, chỉ biết lặng thầm nuốt nước mắt, và ước những điều ước tươi đẹp không bao giờ đến với mình.
Một ngày nọ, Tô Lâm đột nhiên mất tích, không bao giờ trở về nữa. Cùng lúc đó thì cảnh sát phát hiện ra ba thi thể lõa lồ của những người phụ nữ theo đường cống trôi ra. Một vụ trọng án ngay lập tức được thành lập, liệu có liên quan gì đến sự mất tích của cô bé tội nghiệp ấy không?
Đây là một tiểu thuyết kết hợp giữa tâm lý xã hội và trinh thám, mặc dù vậy, chất trinh thám của nó không quá nổi bật, nếu không muốn nói là mờ nhạt. Tôi những tưởng sẽ được đọc một vụ án căng não, quá trình điều tra gay cấn, những suy luận sắc bén… Nhưng không, điều đọng lại trong tôi sau cùng lại là nỗi đau và bi kịch của kiếp người trong xã hội ấy. Nếu nói có hụt hẫng không? Thì phần nào trong tôi thật sự cảm thấy như thế, là do tôi đã có phần sai lầm khi nhìn nhận Nàng Tiên Cá là một tác phẩm trinh thám nặng đô như series Đề Thi Đẫm Máu. Bởi vậy, sau khi đọc 1/3 cuốn sách, tôi liền nhận ra, và điều chỉnh lại quan điểm của mình, để có thể trải nghiệm nó tốt hơn, hiểu những điều mà Lôi Mễ muốn gửi gắm đằng sau áng văn này.
Vậy nên, tôi sẽ không bàn đến chất trinh thám của cuốn sách này nữa, nó chỉ thuần túy như một gia vị thêm vào để món ăn này có thể tròn vị hơn mà thôi. Còn những nguyên liệu, gia vị nổi bật khác, lại ở chính tâm lý và những biểu hiện rất “người” của dàn nhân vật ở đây.
Những điều mà Tô Lâm trải qua, chỉ có thể nói là bi kịch nối tiếp bi kịch, càng về sau càng đau đớn và kéo cô rời xa cuộc sống đời thường. Còn gì đau đớn hơn khi bị chối bỏ sự tồn tại trong khi bản thân đang sống sờ sờ đây? Thậm chí, điều này còn đến từ chính gia đình của cô! Tôi đã tức điên người khi cô không được sống đúng với thanh xuân tươi đẹp của mình, tôi lại càng phẫn nộ và xót xa hơn khi nghe những lời mà chính người nhà thốt ra. Họ xem cô chẳng khác nào một phương tiện trao đổi để người em trai được bước chân vào xã hội này một cách đường đường chính chính. Người ta nói, hổ dữ không ăn thịt con, nhưng sự chối bỏ phũ phàng này còn tàn ác hơn gấp nhiều lần! Hệ thống cống ngầm mà Tô Lâm mò mẫm bước đi còn không đen tối và hôi thối bằng lòng người!
Thậm chí, một ánh sáng le lói sưởi ấm cô bé đến từ tên vô gia cư thiểu năng “Vincent” cũng nhanh chóng vụt tắt, kéo cô ngược trở lại con đường tối đen không thấy lối ra…
Nhưng “thầy Lôi” ấy mà, chưa bao giờ là một ngòi bút lạnh lùng. Tôi nhìn thấy được ánh sáng ấm áp đến từ những người chẳng phải ruột thịt gì với cô bé tội nghiệp ấy. Một ông bác đã về hưu “rỗi việc” ngày ngày để dành cho cô hai quả trứng ốp la. Để đến khi không thấy cô bé xuất hiện nữa, đã nỗ lực tìm kiếm đến mức đánh đổi cả sức khỏe, thậm chí là buông bỏ đoạn tình cảm từ thời niên thiếu, hòng kéo cô về cuộc sống ấm áp mà cô xứng đáng được nhận.
Còn cả một cô bé học được lòng dũng cảm, sự kiên trì khi luôn đau đáu tìm kiếm Tô Lâm, đến mức kéo theo cả mẹ cô vào cuộc. Tô Lâm nào hay biết, chính cô cũng đã phần nào đem đến những chuyển biến tích cực, thắp lên lòng nhân hậu ở những con người tưởng như xa lạ với mình. Em không hề tồn tại vô nghĩa, người thân không trân trọng em, thì còn có rất nhiều “người dưng” yêu thương và sẵn sàng cho em một mái ấm đúng nghĩa.
Tôi lại càng chắc chắn hơn với quan điểm từ trước đến nay của bản thân, rằng gia đình không nhất thiết phải là những người máu mủ ruột thịt với mình, gia đình chính là những người yêu thương mình vô điều kiện.
Dường như những con người này đã làm tôi không còn chút ấn tượng gì với thủ đoạn tàn bạo, biến thái và ghê tởm của tên hung thủ. Thực ra thì thủ đoạn này không còn quá hiếm gặp trong truyện, đặc biệt là với dòng trinh thám Trung Quốc. Điều khiến tôi thấy mới lạ ở Nàng Tiên Cá chính là sự khai thác vô cùng tỉ mỉ vấn đề của xã hội Trung Quốc nảy sinh từ chính sách một con, à, hay là “nhờ” chính sách này thì vấn đề trọng nam khinh nữ mới càng có cơ hội biến tướng hơn nhỉ?
Không chỉ là những mảng màu xám đen, xấu xí, mà bên cạnh đó còn là những mảng màu ấm áp đầy nhân văn. Đây chính là Lôi Mễ mà tôi từng biết, một ngòi bút không hề sắc lạnh, đào sâu vào những điều đau đớn nhất nhưng vẫn luôn nắm giữ những điều tốt đẹp nhất của lòng người cũng như xã hội. Anh vẫn luôn đặt niềm tin vào con người, đó chính là điều khiến tôi thích nhất ở ngòi bút của anh.
Một điều đáng tiếc nho nhỏ là kết thúc của cuốn sách này chưa thật sự trọn vẹn, tôi mong cầu một kết quả đẹp hơn cho những con người đã chịu quá nhiều đau đớn và thiệt thòi ấy. Tôi nghĩ, không nhất thiết phải để lại một kết cục như thế, bởi những khắc họa từ đầu câu chuyện đã để lại rất nhiều cảm xúc rồi. Bây giờ tôi cần một vòng tròn toàn vẹn không khuyết để ổn định và nhẹ nhõm hơn, chứ không cần đến những cảm xúc mông lung nữa.
Nếu nói ấn tượng đến mức sững sờ thì Nàng Tiên Cá chưa đến mức ấy, nhưng để đánh dấu sự trở lại thì cuốn sách này đã làm khá tốt điều đó. Vẫn là Lôi Mễ với văn phong bình dị, sâu lắng, đầy yêu thương con người, không lồng ghép nhiều triết lý nhưng lại khiến người ta thấu cảm, và tự tìm được cho mình những quan điểm từ thế giới hiện thực khốc liệt mà anh xây dựng nên.
Nếu bạn mong cầu một câu chuyện trinh thám đầy gai góc như Đề Thi Đẫm Máu thì bạn nên cân nhắc lại. Còn nếu bạn muốn đào sâu về tâm lý xã hội, mà đã ngán ngẩm với những tác phẩm đến từ Nhật Bản, thì Nàng Tiên Cá là một trải nghiệm đáng để cân nhắc đấy! Đừng lo, không còn những màn hù dọa máu me kinh khiếp nữa đâu, nó sẽ không khiến bạn mất ngủ vì sợ hãi! Nhưng, có thể bạn sẽ phải trăn trở không yên với cô bé Tô Lâm đấy…
Đánh giá cá nhân: 8.5/10
