Chúng ta học được gì qua Nghệ Thuật Kể Chuyện Của Pixar?
Bạn có phải là fan hâm mộ của hãng phim hoạt hình Pixar như mình không nhỉ? Bởi sẽ đáng tiếc lắm nếu như bạn bỏ lỡ Nghệ Thuật Kể Chuyện Của Pixar do tác giả Dean Movshovitz biên soạn. Đây là cuốn sách không thể thiếu dành cho các tín đồ của Pixar, những ai yêu thích phim ảnh và mong muốn tìm hiểu về sự thành công của đế chế hoạt hình hùng mạnh này.
Theo thông tin mình tìm hiểu được, năm 2006, Pixar đã được Disney mua lại sau nhiều năm hợp tác. Tuy nhiên, cảm nhận của mình là, những tác phẩm do Disney tự sản xuất và phát hành riêng, không có dấu ấn của Pixar thì lại mang phong cách khác hẳn. Nếu Disney tập trung chủ yếu khai thác những câu chuyện cổ tích quen thuộc hay lồng ghép nhiều ca khúc bắt tai như phim nhạc kịch thì Pixar chú trọng đầu tư kịch bản gốc. Một vài bộ phim tiêu biểu như Finding Nemo (Đi Tìm Nemo) (2003), Ratatouille (Chú Chuột Đầu Bếp) (2007), WALL-E (Robot Biết Yêu) (2008), Inside Out (Những Mảnh Ghép Cảm Xúc) (2015), Coco (2017)... đều nhận được sự yêu thích nhiệt liệt từ khán giả và giành nhiều giải thưởng lớn.
“Pixar luôn chỉ chọn những ý tưởng “mỏ vàng”. Họ xây dựng nên một thế giới khác biệt đầy mê hoặc (nơi có quái vật, đồ chơi và các siêu anh hùng), chứa đựng vô vàn những tình huống sáng tạo, những hình ảnh nghệ thuật mãn nhãn và những bối cảnh độc đáo.”
Lướt qua các trang sách, mình ngạc nhiên khi phát hiện ra một đặc trưng của phim hoạt hình Pixar và cũng là giới hạn mà biên kịch Pixar thống nhất với nhau ngay từ đầu: không làm phim tình cảm. Eo ôi, đúng kiểu phim mình thích đây! Vì xem phim thể loại yêu đương lãng mạn là mình dễ rơi vào giấc ngủ lắm.
Vậy thì Pixar làm thế nào để xây dựng cốt truyện thu hút được khán giả cơ chứ? Bí quyết là, “hầu hết các câu chuyện hay đều xoay quanh một nhân vật vùng vẫy để thoát khỏi vùng an toàn”. Ở Ratatouille (Chú Chuột Đầu Bếp) (2007) là tình huống tréo ngoe khi một chú chuột quyết tâm trở thành đầu bếp tại nhà hàng sang trọng. Còn WALL-E (Robot Biết Yêu) (2008) kể về hành trình của một chú robot làm công việc dọn dẹp rác thải ở Trái Đất, đã vượt qua dải ngân hà để theo đuổi tình yêu của mình.
Nếu như đã học về viết kịch bản, bạn sẽ không hề xa lạ với cấu trúc trong các bộ phim hoạt hình của Pixar. Đó là cấu trúc ba hồi kinh điển, cũng được các bộ phim điện ảnh Hollywood sử dụng. Tuỳ theo câu chuyện của nhân vật chính thuộc Hành trình Anh hùng (The Hero’s Journey) hay Hành trình Trinh nữ (The Virgin’s Journey) thì cách triển khai sẽ có sự khác biệt. Có câu “biết luật để phá luật”, mình cảm nhận các biên kịch của Pixar không lạm dụng cấu trúc hay cố tình nhồi nhét máy móc các tình tiết theo khuôn mẫu sẵn. Thay vào đó, họ xây dựng các cốt truyện tự nhiên, gần gũi nhưng không kém phần hấp dẫn, bất ngờ và đủ giữ chân khán giả ở rạp đến những thước phim cuối cùng.
“Kỹ năng của Pixar trong việc sắp xếp các lớp mạch truyện và kết nối chúng với nhau một cách khăng khít, trôi chảy và chân thực chính là thứ đã giúp họ trở thành một hãng phim độc đáo và thành công.”
Theo tác giả Dean Movshovitz, các bộ phim hoạt hình Pixar còn đặc biệt chú trọng việc đẩy người xem đến chiều sâu cảm xúc. Có khoảng thời gian, mình khá thích thú với Zootopia (2016) do Disney sản xuất vì sở hữu những cú twist được tính toán, sắp đặt kỹ lưỡng. Nhưng rồi, một năm sau đó, có dịp thưởng thức Coco (2017), mình mới chính thức được vỡ oà cảm xúc thật sự. Bộ phim đã tái hiện xuất sắc một phần nền văn hóa, lịch sử Mexico, đồng thời chứa đựng nhiều bài học quý giá, cảm động về tình cảm gia đình.
Ngoài ra, quá trình trải nghiệm Nghệ Thuật Kể Chuyện Của Pixar còn mang đến cho mình bài học về việc theo đuổi đam mê. Tác giả Dean Movshovitz đã phân tích khá kỹ lưỡng nhân vật chú chuột Remy trong Ratatouille (Chú Chuột Đầu Bếp) (2007) kiên định thế nào để trở thành đầu bếp tài năng ở Paris. Còn ở Monsters University (Lò Đào Tạo Quái Vật) (2013) là sự từ bỏ ước mơ nếu như nó không phù hợp với mình của nhân vật Mike Wazowski. Riêng mình thì ấn tượng hơn hẳn với Soul: Cuộc Sống Nhiệm Màu (2020). Bộ phim giúp mình phát hiện sự thật là bản thân ôm ấp niềm đam mê có phần cực đoan và độc hại. Trong khi đáng lẽ ra, mình phải tận hưởng những giây phút trong hiện tại và nên trân quý những điều quan trọng khác trong cuộc sống.
“Đừng để bất cứ khó khăn nào thôi thúc mình hoà vào đám đông: những người bạn không ủng hộ, ngành công nghiệp khép kín, và dĩ nhiên là cả những lời phê bình – khiến bạn ngần ngại.”
“Chớ để ai cản bước bạn theo đuổi đam mê nhưng cũng đừng để việc theo đuổi đam mê ngăn bạn tìm ra sở trường của mình và những thứ làm bạn hạnh phúc”.
Một điểm nữa, mình cảm thấy thú vị về Nghệ Thuật Kể Chuyện Của Pixar chính là dịch giả Mto Trần (tên thật Trần Huyền Trang). Tuy mù tịt về tác giả Dean Movshovitz nhưng về chị Mto, mình lại biết khá rõ. Chị có niềm đam mê đặc biệt với chiêm tinh học và phát hành nhiều sách về bộ môn huyền học này. Trong một lần mò vào trang Facebook cá nhân của chị, mình bất ngờ khi thấy một album mang tên Movies Diary, ghi chép cảm nhận về các bộ phim đã xem. Do vậy, khi đọc tác phẩm, mình cảm thấy văn phong khá mượt mà, dễ hiểu. Do dịch giả đã sở hữu vốn am hiểu nhất định về điện ảnh.
Lời kết, nếu bạn đang có ý định viết nên một kịch bản, truyện ngắn, thơ, tản văn… thì mình xin mượn một câu thoại trong phim hoạt hình Ratatouille (Chú Chuột Đầu Bếp) (2007) của Pixar để động viên cho hành trình sắp tới nha: “Thế giới thường khá tàn nhẫn với những tài năng mới, những sáng tạo mới. Những người mới cần bạn.” – Anton Ego
Đôi nét về tác giả
Dean Movshovitz tốt nghiệp chuyên ngành Biên kịch thuộc Khoa Điện ảnh và Truyền hình của Đại học Tel Aviv (Israel). Sau khi tốt nghiệp, Dean làm Giám đốc Điện ảnh - Truyền thông tại phòng Văn Hoá, trực thuộc Tổng lãnh sự Israel ở New York.
Ông đã giành được giải thưởng biên kịch đầu tiên cho kịch bản phim hài ngắn ở Israel lúc mới 16 tuổi. Bên cạnh đó, Dean còn là cây viết cho hai tạp chí Taste of Cinema và Tel Aviv Cinematheque, đồng thời giảng dạy khá nhiều về điện ảnh Israel tại các sự kiện điện ảnh, liên hoan phim trong nhiệm kỳ của mình tại Tổng lãnh sự.
Ông đã từng chủ trì các buổi Hỏi đáp về phim ở Rạp chiếu Lincoln Plaza, Rạp Film Forum, Trung tâm Điện ảnh Jacob Burns và nhiều tổ chức khác. Các lần hợp tác trước đây của ông với trang web Bloop Animation đã xuất hiện trên các báo như The A.V Club, Daily Dot và nhiều báo, tạp chí khác.
Đánh giá cá nhân: 8/10
