Peppermint Candy (1999): Bi kịch đời người giữa dòng chảy lịch sử hay niềm tiếc thương những điều quá vãng?
Là một trong những bộ phim đáng chú ý thuộc thời kì Làn sóng mới của điện ảnh xứ kim chi, Peppermint Candy của đạo diễn Lee Chang Dong (người gần đây đã làm nức lòng giới phê bình quốc tế với kiệt tác Burning) dẫu đã ra mắt cách đây hai thập kỷ vẫn khiến mình không khỏi nghẹn ngào trước những thước phim đậm tính hiện thực về con người và xã hội Hàn Quốc trong thời kỳ đất nước rối ren.
Peppermint Candy là hành trình lần về từng mốc thời gian quan trọng trong cuộc đời Kim Young Ho (Seol Kyung Gu) từ năm 1999 ngược dòng về năm 1979, đan xen với những sự kiện lịch sử đầy biến động của Hàn Quốc. Mở đầu bằng cảnh một người đàn ông lao vào đường ray xe lửa, mở rộng cánh tay và hét lên trước mũi tàu: “Tôi muốn quay trở lại”, để rồi tựa như cuốn phim quay chậm và từng chút lật mở về một Yong Ho đã từng là doanh nhân phá sản lẫn thành đạt, người chồng không chung thủy, sĩ quan cảnh sát tàn bạo và cả người lính thiếu quyết đoán. Nhưng rốt cuộc điều gì đã dẫn dắt anh ta đi đến quyết định tiêu cực như vậy? Là quân đội, chế độ độc tài, các tuyên truyền quân sự mà anh nhận được trong những năm 80, hay công việc cảnh sát buộc anh phải tra tấn các chiến binh nhiệt huyết của phong trào dân chủ lúc bấy giờ? Sau nhiều thập kỷ độc tài và khủng hoảng kinh tế, Peppermint Candy ra đời như chính tiếng lòng của Lee Chang Dong về số phận con người giữa những biến chuyển thăng trầm của thời đại.
Năm 1979, Young Ho chỉ là một sinh viên vừa mới tốt nghiệp có ước mơ giản dị trở thành một nhiếp ảnh gia, vẫn vô tư cùng các bạn hát vang khúc ca về tương lai tươi đẹp trên bờ sông dịu mát, cùng viên kẹo bạc hà mà mối tình đầu Yoon Sun Im (Moon So Ri) tặng anh khi ấy cũng tượng trưng cho quãng thời gian trong trắng đơn thuần nhất của Young Ho. Năm 1980, giấc mơ tạm gác lại dành cho việc tham gia quân ngũ, đồng thời là khởi đầu cho cơn ác mộng dai dẳng về sau khi anh vô tình bắn chết một học sinh vi phạm lệnh giới nghiêm trong sự kiện thảm sát Gwangju.
Khi chúng ta bắt gặp Young Ho vào năm 1984, anh là một cảnh sát tân binh có nhiệm vụ bắt giữ các nhà hoạt động chống chính quyền. Đỉnh điểm trong một phân cảnh tra tấn nạn nhân, Lee Chang Dong không quay cận cảnh hành vi bạo hành, mà tập trung vào khuôn mặt của chính Young Ho. Một gương mặt đầy miễn cưỡng, hối tiếc nhưng ngay lập tức bị chôn vùi bởi nghĩa vụ tuân thủ các quy định và thiết quân luật. Sự bùng nổ kinh tế tại Hàn Quốc đến vào cuối những năm 80 sau đó, Young Ho đã trở thành một doanh nhân, kết hôn, làm cha, ổn định cuộc sống và cố gắng hàn gắn những đổ vỡ. Tuy nhiên những gì diễn ra tiếp theo đều dần đi vào ngõ cục. Cuối cùng, cuộc khủng hoảng kinh tế đã khiến Young Ho đánh mất tất cả và đó là lý do tại sao, khi anh gặp lại bạn bè nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày tốt nghiệp của mình, trên chính bờ sông năm xưa nhưng đã chẳng còn là chàng thanh niên dịu dàng và chân thành của thuở ấy, mà ở đó chỉ có một gã đàn ông trung niên kiệt quệ đưa ra lựa chọn kết thúc cuộc đời…, như thể “thời gian” theo cách ấy, sẽ vĩnh viễn dừng lại đối với anh.
Có thể nói chuyến tàu là một ẩn dụ trung tâm của bộ phim. Mỗi giai đoạn quan trọng trong cuộc đời Young Ho đều bắt đầu bằng hình ảnh đoàn tàu chạy ngang qua, tựa hồ như trước cái chết thì mọi khoành khắc hạnh phúc lẫn bất hạnh cứ thế lần lượt diễu qua tâm trí chúng ta. Ngoài ra, chi tiết con tàu lao đi vun vút cũng ngầm thể hiện rằng khó có khả năng đi chệch khỏi con đường trong vòng xoáy của thời đại. Cụ thể mỗi phân đoạn sau vụ tự sát đều trùng khớp với một điểm mấu chốt trong lịch sử Hàn Quốc. Chẳng hạn vào thời điểm ba ngày trước biến cố, tương ứng với cuộc khủng hoảng IMF năm 1999 và sự suy thoái chung của các nền kinh tế châu Á, đặc biệt là ở Nhật Bản và Hàn Quốc. Bên cạnh đó, hình ảnh những viên kẹo bạc hà xuất hiện rải rác xuyên suốt bộ phim ngoài việc minh chứng về tình yêu quan hoài của Young Ho dành cho Sun Im, còn mang đến cảm giác níu kéo vừa mơ hồ vừa day dứt về quãng thời gian thanh thuần khi mà nhân tính, tâm hồn còn chưa bị hiện thực khắc nghiệt chà đạp.
Với phong cách làm phim chậm rãi nhưng giàu sức gợi và chiều sâu nội tâm, Lee Chang Dong đã đưa Peppermint Candy vào vị thế một tác phẩm không thể không xem của cá nhân ông nói riêng lẫn những ai yêu điện ảnh Hàn nói chung. Bộ phim được Korean Screen xếp thứ 9 trong danh sách 100 phim Hàn Quốc hay nhất mọi thời đại thông qua bình chọn từ các nhà phê bình khắp thế giới.
