Issey Miyake - Nhà tiên phong ứng dụng các kỹ thuật công nghệ vào thời trang
Sống sót sau vụ đánh bom tàn khốc ở Hiroshima năm 1945, nhà thiết kế thời trang đến từ Nhật Bản, Issey Miyake ghi tên mình vào lịch sử thời trang nhờ kết hợp khoa học công nghệ vào các thiết kế như một bản giao hưởng hài hòa với các chất liệu độc đáo.
Issey Miyake, tên thật là Miyake Kazumaru, sinh năm 1938 tại Hiroshima. Trước khi rẽ hướng sang con đường thời trang, ông từng theo học thiết kế đồ họa tại Đại học Tama Art ở Tokyo và tốt nghiệp vào năm 1964. Những kỹ năng toán học, cấu trúc và kỹ thuật mà ông học được đã được áp dụng nhiều vào thời trang ở mãi sau này. Sau tốt nghiệp, ông đến Paris sau Kenzo Takada (nhà thiết kế thời trang người Nhật đầu tiên tạo nên thành công ở Pháp) chỉ 3 tháng. Hai người quen nhau ở Tokyo và cùng đăng ký học thời trang tại ngôi trường l'Ecole de la chambre syndicale de la couture. Issey trở thành thợ học việc tại nhà mốt Pháp, Guy Laroche vào năm 1966 và Givenchy vào hai năm kế tiếp.
Sau đó, ông chuyển đến New York để làm việc cùng với Geoffrey Beene trước khi quay trở lại Tokyo. Một trong số những người bạn của Issey đã lấy các mẫu thiết kế của ông đến tạp chí Vogue và cửa hàng bách hóa Bloomingdale’s. Cả hai đều rất ấn tượng với các tác phẩm đến nỗi tạp chí Vogue đã phát hành các tác phẩm của ông và Bloomingdale’s đã cho anh một gian hàng nhỏ trong cửa hàng của mình. Bộ sưu tập đầu tiên của ông tại New York là những chiếc áo phông được nhuộm với các thiết kế hình xăm Nhật và áo khoác thêu sashiko (sashiko là một kỹ thuật may của Nhật mang lại sức bền cho vải, thường được sử dụng trong các loại quần áo công nhân).
Chiếc áo khoác “Seashell” hay còn gọi là “Shell-knit” là một thiết kế của Issey Miyake vào năm 1985. Chiếc áo khoác này được chế tạo bằng sự kết hợp giữa sợi cotton-linen và dây câu nylon bọc cotton-linen để tạo ra hình dạng giống vỏ sò. Xen kẽ các vân dập nổi màu xám là các sọc màu đỏ, tím lavender và màu hồng trang nhã. Thiết kế là kết quả của quá trình học việc năm 1969 với nhà thiết kế Geoffrey Beene.
Với kinh nghiệm được tích lũy trong suốt một thời gian dài, Issey đã quay trở lại Tokyo vào năm 1970 và thành lập Miyake Design Studio của riêng mình, với các thiết kế mang sự giao thoa giữa các phom dáng Âu - Á.
Năm 1973, khi trang phục ready-to-wear của Pháp lần đầu tiên được thể chế hóa với tên gọi prêt-à-porter, Issey được mời đến Paris để tham gia một show diễn theo nhóm với các nhà thiết kế trẻ khác như Sonia Rykiel và Thierry Mugler. Hai năm sau đó, ông mở một cửa hàng tại Paris và tiếp tục cho ra mắt các bộ sưu tập. Đồng thời, ông cũng trở thành thành viên chính thức của tổ chức prêt-à-porter của Pháp.
Issey Miyake là một cái tên được quốc tế công nhận vào những năm 1980 cùng với hai người bạn đồng hương của mình là Rei Kawakubo và Yohji Yamamoto. Bộ ba nhà thiết kế người Nhật này đã tạo nên làn sóng mới, một trường phái thời trang avant-garde của Nhật Bản trong thời kỳ thời trang ready-to-wear tại Pháp, mặc dù họ chưa bao giờ có ý định tự gọi mình theo cách như vậy.
“Vào những năm 80, các nhà thiết kế thời trang người Nhật đã mang đến một kiểu sáng tạo mới, một thứ mà Châu Âu không có. Mặc dù có một chút hiệu ứng gây sốc nhưng nó có lẽ đã giúp người Châu Âu thức tỉnh về một giá trị mới.”
Issey là người đầu tiên xác định lại các quy ước sartorial. Các mẫu trang phục của ông sở hữu nét sự khác biệt bởi ông đã tái cấu trúc các trang phục truyền thống của phương Tây. Một sinh viên từng làm công việc dresser ở hậu trường trong những buổi trình diễn của Issey cuối những năm 80 kể lại rằng,
“Có một bộ quần áo hoàn toàn không có hình dáng và có 4 lỗ. Bạn khó có thể xác định được đâu là lỗ để xỏ cánh tay hay cổ. Trong buổi diễn tập, những người thợ may của Issey sẽ hỗ trợ dresser để đảm bảo rằng chúng tôi biết lỗ nào dành cho phần nào của cơ thể. Người mẫu thường quay lại hậu trường để thay trang phục tiếp theo và công việc của chúng tôi là giúp họ thay nhanh nhất có thể với những đôi giày và phụ kiện phù hợp. Hậu trường trông như một nhà thương điên trong suốt buổi diễn. Vào thời điểm đó, bạn không còn thời gian để nghĩ xem lỗ nào sẽ đi vào đâu! Một số dresser còn không thể phân biệt lỗ nào là cổ áo. Thật là một sự sai lầm nhưng ai có thể biết được?”
Nói đơn giản, người mặc có thể tự sáng tạo và quyết định cách mặc như thế nào. Issey từng tuyên bố rằng sự đơn giản thường là chìa khóa để mặc quần áo của anh ấy vì nó đủ linh hoạt để bạn có thể mặc theo nhiều cách khác nhau.
Nếu thời trang nữ ở phương Tây thường tôn lên những đường nét của cơ thể thì Issey lại giới thiệu những kiểu quần áo rộng rãi với những chiếc váy phom dáng thẳng thớm và đơn giản hay những chiếc áo khoác với tỷ lệ quá khổ có thể được mặc bởi cả hai giới. Ông không chỉ thách thức các quy ước về cấu trúc của hàng may mặc mà còn là khái niệm chuẩn mực về thời trang. Mặc dù mang quan điểm đối lập nhưng Issey cũng khẳng định trong bài phát biểu của mình tại Japan Society ở San Francisco vào năm 1984 rằng ông không có ý định tái tạo thời trang phương Tây.
“Tôi nhận ra điểm bất lợi của mình là thiếu vắng di sản phương Tây, nhưng nó cũng sẽ là lợi thế của tôi. Tôi không theo bất kỳ truyền thống hay quy ước của phương Tây… Thiếu đi điều này lại chính là điều tôi cần để tạo ra thời trang đương đại và phổ quát.”
Bên cạnh những cấu trúc trang phục độc đáo của mình, Issey cũng nổi tiếng với những loại vải nguyên bản. Ông từng hợp tác với giám đốc dệt may của mình là Makiko Minagawa để diễn giải những ý tưởng trừu tượng. Nhờ có sự giúp sức của Makiko và các nhà máy dệt của Nhật Bản, Issey đã cho ra mắt bộ sưu tập thành công nhất về mặt thương mại của mình là Pleats Please vào năm 1993. Theo truyền thống, các nếp gấp được ép cố định trước khi được cắt thành một bộ quần áo hoàn chỉnh, nhưng Issey đã làm theo cách khác bằng cách cắt và lắp ráp một bộ quần áo gấp hai đến ba lần so với kích thước phù hợp của nó. Sau đó, ông gấp, ủi và may lại chất liệu sao cho các đường thẳng vẫn giữ nguyên vị trí của nó. Cuối cùng, bộ trang phục sẽ được đặt trong một máy ép ở giữa hai tờ giấy. Từ đó, những nếp gấp sẽ được hình thành và cố định.
Chiếc váy xếp nếp trong bộ sưu tập Xuân Hè năm 1990 của Issey Miyake lấy cảm hứng từ thiết kế xếp nếp cố điển của Mariano Fortuny. Issey sử dụng nếp gấp như thể hiện sự phức tạp về mặt thẩm mỹ, vừa là một cách mô tả chuyển động.
“Khi tôi mới bắt đầu làm việc tại Nhật Bản, tôi đã phải đối mặt với việc người Nhật sùng bái hàng ngoại quá mức và ý tưởng cố định về quần áo phải là gì. Tôi muốn thay đổi công thức quần áo cứng nhắc mà người Nhật đã tuân theo.”
Một số thiết kế gấp nếp phức tạp trong bộ sưu tập ready-to-wear mùa Xuân năm 1995.
Ngay từ năm 1976, Issey đã bắt đầu tập trung vào khái niệm A Piece-of-Cloth (A-POC), hoặc quần áo được làm từ một mảnh vải có thể che phủ toàn bộ cơ thể. Quần áo thuộc dòng A-POC bao gồm một ống vải jerseys mà từ đó các cá nhân có thể cắt mà không lãng phí bất kỳ vật liệu nào. Nhiều loại quần áo khác nhau có thể được thực hiện theo cách này; các ống được sản xuất bằng một máy dệt kim cũ được điều khiển bằng máy tính và có thể được làm với số lượng lớn. Mục tiêu của ông là giảm thiểu chất thải bằng cách sử dụng tất cả các vật liệu còn sót lại. Những sản phẩm may mặc này cho phép người mua định cỡ và cắt ra thành một chiếc mũ nhỏ, găng tay, tất, váy hay thậm chí là đầm. Tùy thuộc vào cách mà chiếc váy được cắt, nó có thể có từ hai hoặc ba mảnh. Ngoài dự án APOC của Issey, các kỹ thuật may quần áo mới, chẳng hạn như ‘heat taping’ hay cắt bằng sóng siêu âm, cũng được giới thiệu trong triển lãm Making Things của ông tại Fondation Cartier pour l'art contemporain ở Paris năm 1999.
Quan niệm của Issey rằng vẻ đẹp nằm ở những thứ chưa hoàn thiện và những thứ đã bị bỏ quên đã ảnh hưởng lớn đến thời trang ngày nay. Ông phản đối các từ “haute couture”, “mốt” và “thời trang” bởi vì chúng mang ngụ ý tìm kiếm sự mới lạ. Thay vào đó, ông mở rộng ranh giới của thời trang và định hình lại sự đối xứng của quần áo để nó có thể đáp ứng với mọi hình dáng và chuyển động của cơ thể.
“Tôi không tạo ra gu thẩm mỹ thời trang… Tôi tạo ra một phong cách dựa trên cuộc sống.” - ông nói trong Mendes and de la Haye 1999, trang 233.
Nguồn: Love to Know, Britannica, Vogue, Catwalk Yourself, Famous Fashion Designers, Met Museum.
